De Eindhovense rekenmeesters: een masterclass in geld verbranden

 

 

In Eindhoven hoef je je gelukkig nooit zorgen te maken over saai bestuur. Nee, ons stadsbestuur blijft verrassen. Waar andere gemeenten zich bezighouden met degelijke begrotingen en voorspelbare projecten, kiest Eindhoven steevast voor spanning, sensatie en financiële cliffhangers. Iedere raadsvergadering voelt inmiddels als een nieuwe aflevering van Heel Holland Zoekt de Verdwenen Miljoenen.

Neem nu de inmiddels legendarische fietsenkelder onder het Stationsplein. Een project dat al jaren door de gangen van het stadhuis dwaalt als een onafgemaakte IKEA-handleiding zonder schroefjes. Ooit begon dit huzarenstukje met een bedrag van 18 miljoen euro. Een bedrag waarvan men toen waarschijnlijk dacht: “Dat klinkt stevig, daar kunnen we vast een gat voor graven.”

Maar zoals altijd bleek de werkelijkheid weer hinderlijk aanwezig.

In 2020 werd het ineens 30 miljoen euro. Gewoon hop, twaalf miljoen erbij. Alsof iemand bij de gemeente per ongeluk een extra nul had ingevuld en vervolgens dacht: ach ja, Eindhoven groeit toch. En nu blijkt de nieuwe aanbesteding óók weer duurder uit te vallen dan begroot. Verrassing! Niemand zag dit aankomen. Behalve werkelijk iedereen.

Wethouder Stijn Steenbakkers meldde de gemeenteraad deze week doodleuk dat de inschrijving van de aannemer “het budget overschrijdt”. Een prachtige bestuurlijke formulering trouwens. Dat klinkt bijna alsof de aannemer per ongeluk een paar euro te veel wisselgeld heeft gevraagd bij de supermarkt. Terwijl we natuurlijk gewoon spreken over opnieuw miljoenen extra belastinggeld die ergens in een Eindhovens afvoerputje verdwijnen.

Hoeveel duurder het precies wordt? Dat mogen wij burgers nog niet weten. Want ja, de “onderhandelingspositie”. Dat is tegenwoordig het magische woord waarmee gemeenten alles geheimhouden behalve de openingstijden van het stadskantoor.

Ondertussen mogen inwoners wel gewoon blijven betalen, zonder precies te weten hoeveel deze ondergrondse fietsenparkeer-tempel uiteindelijk gaat kosten. Misschien eindigen we straks op vijftig miljoen. Of zestig. Ach, voor hetzelfde geld bouwen ze er meteen luxe appartementen en een wellnesscentrum bij.

En dan is dit nog maar één dossier.

Wie de Eindhovense financiële avonturen van de afgelopen jaren een beetje gevolgd heeft, weet dat dit college een indrukwekkend talent heeft ontwikkeld: structureel verbaasd zijn over kosten die experts maanden eerder al zagen aankomen. Het patroon is inmiddels vertrouwd:

1. Enthousiast plan presenteren.
2. Kritische vragen wegwuiven.
3. Budget verhogen.
4. Nogmaals verhogen.
5. “Niemand had dit kunnen voorzien.”
6. Externe evaluatie bestellen.
7. Gewoon doorgaan.

Het begint inmiddels een serieuze vraag te worden of dit college wel competent genoeg is om een stad als Eindhoven te besturen. Want een incidentele misrekening kan gebeuren. Maar als bijna elk groot project eindigt in financiële chaos, dan wordt onbekwaamheid langzaam beleid.

En natuurlijk volgt straks weer het bekende toneelstuk: scenario’s worden bekeken, gesprekken gevoerd, processen geëvalueerd en lessen geleerd. Dat laatste horen we overigens al jaren. Eindhoven moet inmiddels de meest geleerde gemeente van Nederland zijn.

Intussen groeit onder inwoners vooral iets anders: wantrouwen.

Niet zo vreemd ook. Want hoe vaak kun je als bestuur nog roepen dat alles “onder controle” is terwijl de rekening telkens opnieuw explodeert?

Zoals ik eerder al schreef op mijn blog in het artikel
“Hebben we nog wel vertrouwen in het Eindhovense stadsbestuur?”
begint de echte crisis in Eindhoven inmiddels niet meer financieel te worden, maar bestuurlijk.

Want uiteindelijk draait goed bestuur niet alleen om mooie woorden, hippe innovatieslogans en marketingpraatjes over de slimste regio van Europa. Het draait om vertrouwen. En dat vertrouwen raakt steeds verder ondergraven door bestuurders die miljoenenprojecten behandelen alsof het een vrijblijvend groepswerkstuk op de HAVO betreft.

Maar goed, laten we positief blijven.

Misschien wordt die fietsenkelder uiteindelijk zó duur dat hij vanzelf cultureel erfgoed wordt.