Dank u, AFM, voor dit baanbrekende inzicht: spaar wat geld

De financiële waakhond roept Nederlanders op een buffer op te bouwen tegen geopolitieke onzekerheid. Een tip die zo oud is als het geld zelf — maar nu in een peperduur rapport verpaktStel je voor: je bent een serieuze financiële toezichthouder. Je hebt toegang tot de meest geavanceerde risicomodellen ter wereld. Je leest de rapporten van het IMF, de ECB, de Bank of England. Je bent thuis in concepten als geopolitieke fragmentatie, liquiditeitsrisico's en de volatiliteit van private markten. En dan, na al dat denkwerk, is je voornaamste advies aan de Nederlandse consument:

                               "Bouw een financiële buffer op."

Dank u, Autoriteit Financiële Markten. De mensheid is gered.

De AFM publiceerde onlangs haar rapport Trendzicht 2026, waarin zij waarschuwt dat de rust op de financiële markten "verraderlijk" is en gestoeld op een "fragiel evenwicht." Bestuursvoorzitter Laura van Geest laat weten dat onderliggende risico's groot, complex en ondoorzichtig blijven. Geopolitieke spanningen, de afhankelijkheid van niet-Europese cloudinfrastructuur, oplopende overheidsschulden, AI-fraude, instabiele cryptomarkten het is allemaal zeer zorgwekkend en het staat allemaal keurig opgesomd in een rapport dat niemand volledig zal lezen.En de conclusie voor Jan en Jannie Modaal? Zorg voor een spaarpotje.

De kunst van het pamperen met een ernstig gezicht

Laten we eerlijk zijn: het advies zélf is niet verkeerd. Een buffer hebben is verstandig. Dat was het in 1950, dat was het in 2008, en dat is het nu. Oma wist het al zonder ECB-lidmaatschap of een abonnement op Bloomberg. Het probleem is niet het advies — het is de context waarin het gebracht wordt, alsof het een diepzinnige beleidsreactie is op de meest turbulente geopolitieke periode in decennia.

Terwijl Trump de wereldhandel met tarieven overhoop gooit, de dollar in de eerste helft van 2025 met elf procent daalt (de grootste daling in meer dan vijftig jaar), terwijl het IMF waarschuwt dat aandelenkoersen "materieel uitgerekt" zijn en de ECB spreekt van een "nieuwe mondiale orde," luidt het Nederlandse antwoord: zet wat geld opzij. Het is alsof een brandweerkorps, terwijl het pand in lichterlaaie staat, mededeelt dat het verstandig is rookmelders te installeren.

De ironie is dat de toezichthouders zelf heel goed weten wat er eigenlijk moet gebeuren — en dat schrijven ze ook op, zij het in de kleinere lettertjes. De AFM pleit voor verdere integratie van de Europese kapitaalmarkt, meer samenwerking, minder digitale afhankelijkheid van Amerikaanse techgiganten, betere pensioeninformatie, strengere kaders voor AI en crypto. Dat zijn serieuze, structurele aanbevelingen. Die verdienen de voorpagina.

Maar voor de consument? Die krijgt: bouw een buffer.

De internationale kakofonie van het open deuren intrappenNederland staat overigens niet alleen in deze edele traditie. De Bank of England waarschuwt in haar Financial Stability Report van december 2025 voor "operationele weerbaarheid" als kritiek thema. De ECB spreekt van "precautionary savings" die huishoudens uit onzekerheid opbouwen — alsof dat iets is wat beleidsmakers aanmoedigen in plaats van iets wat burgers automatisch doen als ze bang zijn. Het IMF beveelt "adequate internationale reserves" aan voor landen met "beperkte fiscale ruimte." Ook internationaal geldt kennelijk: zeg iets ingewikkelds, concludeer dan iets simpels.

Het patroon is overal hetzelfde. Instituties met enorme analyseapparaten, gevuld met economen en modelleurs, produceren rapporten vol nuance over systemische kwetsbaarheden — en ronden vervolgens af met aanbevelingen die een prudente grootouder uit het hoofd kan opdreunen. Het is het equivalent van een cardioloog die na een uitgebreid hartonderzoek zegt: "Eet minder zout."

Wie betaalt de prijs van de onzekerheid?

Maar er zit ook iets wezenlijk oneerlijks in dit type communicatie, en dat verdient meer aandacht dan het sarcastisch wegwuiven.

Het consumentenvertrouwen in Nederland bevindt zich op het laagste niveau in anderhalf jaar. De koopbereidheid daalt. De inflatie in Nederland lag in april 2025 op 4,1 procent — ruim boven het Europese gemiddeel van 2,2 procent. Huurprijzen stijgen, energiekosten fluctueren, de woningmarkt is voor starters structureel ontoegankelijk. En dan komt de AFM vertellen dat het raadzaam is een buffer op te bouwen.

Voor wie? Voor de mensen die al nauwelijks aan het eind van de maand komen? Die buffer bestaat al, niet omdat mensen het niet willen, maar omdat het systeem hen geen ruimte laat. Het advies "spaar meer" aan een bevolking die steeds minder te besteden heeft, is geen beleidsadvies. Het is een schouderklopje aan de bovenlaag die toch al spaart, verpakt als algemeen consumentencommuniqué.

Wat dan wél?

Niemand verwacht van de AFM dat ze de geopolitieke wereldorde naar haar hand zet. Haar mandaat is toezicht, niet buitenlands beleid. Maar een toezichthouder die werkelijk iets wil bijdragen aan de weerbaarheid van gewone mensen, zou concreter moeten zijn. Zeg niet "bouw een buffer" — leg uit hoe groot die buffer idealiter is. Communiceer over de risico's van specifieke financiële producten in onzekere tijden. Waarschuw expliciet over de gevaren van "hyperpersonalisatie" in financiële apps die mensen ongemerkt in risicovolle producten drijven iets wat de AFM zélf als zorgpunt benoemt in hetzelfde rapport.

En misschien, heel misschien, erken dan ook dat de onzekerheid voor een groot deel niet individueel oplosbaar is. Dat het systeem niet de consument de eerste verdedigingslinie moet zijn.

LK