IEDEREEN WELKOM IN EINDHOVEN — MAAR NIET TE WELKOM

 

 

 

ANALYSE 
 

Zeventien partijen streden om de Eindhovense gemeenteraad. Over asielopvang
waren ze het verrassend eens: iedereen vindt iets ervan, niemand wil de
rekening betalen, en de vluchteling zelf mag intussen braaf Nederlands leren.

Er is weinig dat politici zo snel doet verstrakken als het woord
'asielopvang'. Zelfs in een stad die zichzelf graag 'slimste regio ter
wereld' noemt, is de discussie over vluchtelingen eerder een kwestie van
buikgevoel dan van innovatief bestuur. Toch lieten de Eindhovense partijen
zich niet onbetuigd. Van GroenLinks/PvdA tot Forum voor Democratie: iedereen
had er wat over te zeggen. En dat was — hoe verrassend — soms zelfs iets
zinnigs.

Laat één ding vooropstaan: asielbeleid is in Nederland geen gemeentelijke
aangelegenheid. Den Haag bepaalt wie er komt, hoeveel er komen en wanneer ze
weer moeten vertrekken. De gemeente Eindhoven mag vervolgens bepalen waar ze
slapen, of ze een taalcursus krijgen en of ze vrijwilligerswerk mogen doen.
Het lokale bestuur is, met andere woorden, de beheerder van een pand waarover
de eigenaar alle beslissingen neemt. Dat geeft een bepaalde tragikomische
ondertoon aan alle verkiezingsretoriek over 'eigen asielbeleid'.

Toch is er wél degelijk ruimte voor lokale keuzes. Eindhoven vangt momenteel
zo'n 700 asielzoekers op, verdeeld over vier locaties in de stad. Het
stadsbestuur hanteerde al vóór de verkiezingen het motto 'Samenleven vanaf
dag 1' — een frase die tegelijkertijd hoopvol en enigszins Orwelliaans
klinkt. Want samenleven vanaf dag 1, in een stad waar de woningwachttijden
oplopen tot jaren en statushouders voorrang krijgen op de sociale huurmarkt,
levert in de praktijk eerder spanning dan harmonie op.


LINKS: DE DEUR OPEN, DE AGENDA VOL
GroenLinks/PvdA en D66 lieten er geen misverstand over bestaan: Eindhoven is
een gastvrije stad, punt. Nieuwkomers moeten zo snel mogelijk participeren —
leren, werken, meedoen. Het klinkt als gezond verstand, en dat is het ook,
zij het dat dezelfde partijen tegelijk roepen dat er te weinig betaalbare
woningen zijn. De logische spanning tussen 'iedereen welkom' en 'er is geen
plek' werd in de programma's behendig omzeild.

Volt voegde daaraan toe dat er ook aandacht moet zijn voor kwetsbare groepen
binnen de opvang — met name LHBTI+-asielzoekers, die in sommige
opvanglocaties worden blootgesteld aan pesterijen van mede-bewoners. Een
nobel standpunt, al vroegen cynische waarnemers zich af of de gemiddelde
Eindhovenaar bij het stemmen primair aan deze subgroep denkt.


HET MIDDEN: JA, MAAR WEL NETJES
Het CDA nam de positie in die het CDA altijd inneemt: pragmatisch, gematigd,
en met een dubbele boodschap. Ja, de gemeente heeft een verantwoordelijkheid.
Ja, opvang moet goed georganiseerd zijn. En ja, wie overlast veroorzaakt moet
hard worden aangepakt. De partij bepleitte buurtparticipatie bij de keuze van
opvanglocaties — een logische gedachte, die in de praktijk al snel resulteert
in de tijdloze conclusie dat geen enkele buurt de locatie wíl.

De VVD koos voor een scherpere toon. Uitgeprocedeerde asielzoekers moeten
vertrekken, overlast wordt niet getolereerd en de gemeente moet niet meer
doen dan waartoe ze wettelijk verplicht is. Het is een standpunt dat bij een
deel van de Eindhovense kiezers aanslaat, en dat de liberalen handig in het
midden positioneert: strenger dan D66, milder dan FvD. Politieke
plaatsbepaling als kunst.


RECHTS: DE DEUR DICHT, LIEFST OP SLOT
Forum voor Democratie was helder: stop de asielinstroom, ontmantel het COA,
stuur iedereen terug. Het zijn standpunten die op gemeentelijk niveau weinig
juridische grondslag hebben, maar dat deert de achterban niet. FvD spreekt
primair een symbolische taal, en symbolen hebben nu eenmaal geen last van
bevoegdheidsverdelingen. Of de partij in een coalitie een vuist kan maken op
dit dossier, valt ten zeerste te betwijfelen — maar dat is voor de gemiddelde
proteststemmer bijzaak.


PARTIJSTANDPUNTEN IN VOGELVLUCHT


GroenLinks/PvdA
  Gastvrije stad, participatie vanaf dag 1, ruimhartige opvang — en dan
  hopen dat er ergens een woning vrijkomt.

D66
  Humane opvang, aandacht voor kwetsbare groepen, taal en werk zo vroeg
  mogelijk. Idealistisch maar consistent.

Volt
  Menswaardige opvang met psychosociale hulp, veilige omgeving voor alle
  identiteiten. Europees van insteek, lokaal van uitvoering.

CDA
  Opvang ja, maar georganiseerd en met bewonersparticipatie. Overlast wordt
  niet geaccepteerd. Beide handen op de knip.

VVD
  Strikt maar rechtvaardig. Overlast aanpakken, uitgeprocedeerden laten
  gaan, niet meer doen dan verplicht. Kiezers tevreden, vluchtelingen minder.

FvD
  Asielstop, COA ontmantelen, iedereen terug. Juridisch onhaalbaar op
  gemeentelijk niveau, maar symboolwaarde ongekend hoog.


DE GROTE CONSENSUS DIE NIEMAND UITSPREEKT


Want hier ligt, ondanks alle politieke kakofonie, de verrassende conclusie:
vrijwel alle partijen — van rood tot donkerblauw — zijn het over één ding
eens. Overlastgevers moeten worden aangepakt. Nieuwkomers moeten Nederlands
leren. En de woningnood mag niet worden opgelost ten koste van de 'eigen'
Eindhovenaren. Het verschil zit hem in de toon en de hoeveelheid empathie die
men bereid is openlijk te tonen, niet in de feitelijke beleidsuitkomsten.

Wethouder Toub, verantwoordelijk voor het lopende opvangbeleid, noemde de
nationale politiek die de gemeente onder druk zet ronduit provocerend — en
kondigde aan er nóg strijdbaarder van te worden. Of die strijdbaarheid zich
vertaalt in meer opvangplekken of slechts in betere persberichten, zal de
nieuwe raad moeten beslissen. De asielzoeker zelf wacht intussen. Dat doet
hij, bij gebrek aan andere opties, al een tijdje.

Analyse op basis van gepubliceerde verkiezingsprogramma's en kranten en debatten.