Nederland kijkt vooruit. Naar de jaren negentig.

Een crisisteam dat de hele zomer doorwerkt om Eindhovense bouwers binnen vijf weken door een stroomhoepel te jagen, knap staaltje bestuurlijke visie. Nog knapper: dit tafereel speelt zich nu door heel Nederland af. Sinds 1 juli komen niet alleen bouwers op een wachtlijst, maar gewoon huishoudens met een warmtepomp of laadpaal. Er staan al ruim 14.000 grootverbruikers te wachten op stroom. Eindhoven is dus geen uitzondering, geen zeldzaam ongeluk. Eindhoven is gewoon de gemeente die het nieuws als eerste haalt.

En ‘voorzien’ is nog beleefd uitgedrukt. TenneT meldde al in 2010 dat de opmars van wind- en zonne-energie het net zwaar zou belasten. In 2012 volgde de waarschuwing dat het net onbetrouwbaar zou worden zonder forse investeringen. In 2015 concludeerde de netbeheerder zelf dat het net domweg niet gebouwd was voor decentrale opwek. Dat is zestien jaar geleden. Zestien jaar: genoeg tijd voor een heel kind om groot te worden en zelf ook een zwaardere aansluiting nodig te hebben voor de PlayStation.

Uit de lucht gevallen

Een energie-lector noemde de infrastructuur in 2013 al de aangekondigde showstopper van de energietransitie. Showstopper: het moment waarop het publiek na de pauze wegblijft. De overheid kwam alsnog terug, dertien jaar later, met een noodteam en ingetrokken zomerverlof, alsof dit uit de lucht kwam vallen.

Het pikantste stukje regie komt van de aandeelhouders zelf. Provincies en gemeenten zaten via hun aandeelhouderschap in regionale netbeheerders letterlijk aan de knoppen die over dividend versus netinvestering gingen. Ze kozen decennialang voor het dividend. Nu klagen diezelfde overheden over een net dat vastloopt een beetje als een huisbaas die het onderhoud jarenlang liet zitten en zich vervolgens verbaast over de lekkage.

Ondertussen wordt er natuurlijk ‘hard gewerkt aan een oplossing’. Er gaat de komende tien jaar tientallen miljarden naar het hoogspanningsnet, er is een lijst met dertig versnellingsmaatregelen. En toch geven de netbeheerders zelf toe dat het net op zijn vroegst rond 2035 op orde is. Tien jaar wachten op een oplossing voor een probleem dat al zestien jaar bekend was, reken maar uit hoelang de overheid er dan in totaal over doet om iets te doen met een waarschuwing.

Kortom: geen incident. Geen Brabantse pech. Geen ambtelijke misser van deze zomer. Gewoon zestien jaar structureel vooruitschuiven, nu keurig op de valreep bij u afgeleverd.